Już po raz trzeci na Uniwersytecie Śląskim zagościł Camp Dream. Speak. Live. Poland. Od 20 do 24 lipca uczelnia stała się miejscem wyjątkowego spotkania dzieci i młodzieży doświadczających jąkania, ich rodzin oraz specjalistów z Polski i z zagranicy. Camp Dream. Speak. Live. Poland to pięciodniowy program terapeutyczno-edukacyjny organizowany przez Centrum Badań nad Jąkaniem i Giełkotem Uniwersytetu Śląskiego oraz Fundację Centrum Logopedyczne we współpracy z Arthur M. Blank Center for Stuttering Education and Research at the University of Texas at Austin. Jego celem jest wspieranie uczestników w rozwijaniu kompetencji komunikacyjnych, budowaniu pewności siebie oraz wzmacnianiu odporności psychicznej.

Wielki Finał

Na scenie Auli im. Pawlikowskiego na Wydziale Humanistycznym UŚ stanęły dzieci jąkające się. Przez pięć dni uczyły się mówić własnym głosem, komunikować z większą pewnością siebie i otwarcie opowiadać innym o swoich potrzebach – także tych związanych z jąkaniem. Towarzyszyli im rodzice, studenci logopedii z całej Polski, logopedzi i badacze. Po występach nadszedł czas na rozmowy z gośćmi z Uniwersytetu Teksańskiego w Austin oraz uroczyste wręczenie certyfikatów.

Wielki Finał trzeciej edycji Camp Dream. Speak. Live. Poland połączył dwa realizowane równolegle przedsięwzięcia: Camp Dream. Speak. Live. Poland oraz Letnią Studencką Szkołę Logopedów UŚ. Dzień później rozpoczęła się międzynarodowa konferencja „Many Voices on Stuttering and Cluttering”. Te trzy różne, choć powiązane ze sobą inicjatywy pokazały w praktyce, jak badania naukowe, dydaktyka akademicka i praktyka logopedyczna mogą się wzajemnie uzupełniać i inspirować. Każda z nich miała odmienny charakter i własną formułę, wszystkie jednak opierały się na współpracy oraz uznaniu doświadczenia osób jąkających się i osób z giełkotem za ważne źródło wiedzy.

Uczestnicy oraz goście Camp Dream. Speak. Live. Poland 2026 i Letniej Studenckiej Szkoły Logopedów UŚ 2026

Uczenie się poprzez uczestnictwo

Dla studentów logopedii udział w obu inicjatywach oznaczał uczenie się przez doświadczenie: łączenie praktyki, refleksji naukowej oraz perspektywy osób, których bezpośrednio dotyczyły podejmowane działania. Podczas Camp Dream. Speak. Live. Poland studenci, pracując pod opieką doświadczonych specjalistów, włączali się w prowadzenie zajęć z dziećmi jąkającymi się, współpracowali z ich rodzinami i poznawali perspektywę osób z osobistym doświadczeniem jąkania. Letnia Studencka Szkoła Logopedów UŚ oferowała z kolei warsztaty, dyskusje i spotkania z ekspertami, pozwalające konfrontować doświadczenia praktyczne z aktualną wiedzą naukową. Integralną częścią programu były również badania prowadzone przed jego rozpoczęciem i po zakończeniu – obejmujące uczestniczące w nim dzieci oraz ich rodziców – wykorzystujące metody jakościowe i ilościowe. Badania realizowane przez zespół UŚ we współpracy z Uniwersytetem Teksańskim w Austin stanowiły dla studentów kolejny wymiar kształcenia: pozwalały im obserwować proces badawczy, poznawać wykorzystywane narzędzia i włączać się w realizację poszczególnych etapów badań.

Obie inicjatywy łączył także sposób myślenia o współczesnej logopedii – skoncentrowanej przede wszystkim na osobie, opartej na współpracy z rodziną i uwzględniającej środowisko, w którym na co dzień funkcjonuje osoba jąkająca się. W takim ujęciu celem wsparcia nie jest wyłącznie zmiana sposobu mówienia. Równie ważne stają się potrzeby konkretnej osoby, jej doświadczenia związane z komunikacją, możliwość swobodnego wyrażania siebie oraz uczestniczenia w sytuacjach, które są dla niej ważne. Dla studentów oznaczało to możliwość poznawania tych założeń nie tylko z podręczników czy wykładów, ale także obserwowania, jak przekładają się one na praktykę.

Wiele głosów – wiele perspektyw

Pytania rodzące się na styku praktyki, kształcenia i badań wymagały szerszej wymiany oraz konfrontacji różnych perspektyw. Taką przestrzeń stworzyła międzynarodowa konferencja „Many Voices on Stuttering and Cluttering”, która zgromadziła badaczy, praktyków, studentów oraz osoby z osobistym doświadczeniem jąkania i giełkotu. Międzynarodowy charakter spotkania umożliwił wymianę wiedzy i różnych sposobów myślenia o jąkaniu, giełkocie oraz wspieraniu komunikacji, a jednocześnie pozwolił przyjrzeć się najnowszym kierunkom badań i praktyce logopedycznej w różnych ośrodkach na świecie. Wśród podejmowanych tematów znalazły się m.in. podejścia afirmatywne oraz potrzeba przewartościowania celów interwencji logopedycznej i roli samego logopedy. 

Istotną częścią konferencji były panele dyskusyjne, w których obok badaczy i logopedów głos zabierały osoby z osobistym doświadczeniem jąkania i giełkotu oraz członkowie ich rodzin. Taka forma dialogu, obecna w działaniach śląskiego ośrodka od ponad dekady, pozwala traktować doświadczenie jako ważne źródło wiedzy i równorzędny element rozmowy o logopedii. Dzięki temu wyniki badań i wiedza akademicka mogły być konfrontowane z praktyką oraz codziennym doświadczeniem osób, których dotyczyły podejmowane zagadnienia Jednym z konkretnych rezultatów tej idei jest Archiwum Defaworyzowanych – projekt zainicjowany podczas poprzedniej konferencji, który stale się rozwija. To multimedialne archiwum gromadzące wypowiedzi osób jąkających się i doświadczających giełkotu, ich bliskich oraz specjalistów – głosy często marginalizowane w debacie publicznej. Podczas tegorocznej konferencji pokazano możliwości wykorzystania Archiwum zarówno w interwencji logopedycznej, jak i w dydaktyce akademickiej. W ten sposób „wielogłos” stał się nie tylko ideą konferencji, ale także konkretnym narzędziem pracy i uczenia się.

Wiele inicjatyw – jedna idea

Wszystkie trzy inicjatywy łączyło przekonanie, że wiedza powstaje i rozwija się w dialogu między badaniami, dydaktyką, praktyką logopedyczną i osobistym doświadczeniem. Przepływała ona w wielu kierunkach: od badań do dydaktyki i praktyki, ale także od praktyki i osobistego doświadczenia do nowych pytań badawczych oraz kolejnych rozwiązań. Idee obecne w opisanych wydarzeniach wpisują się w szersze założenia projektu „Wielogłos w logopedii: innowacyjne, inkluzyjne i partycypacyjne modele wsparcia komunikacyjnego” realizowanego od kwietnia 2026 roku na Uniwersytecie Śląskim w ramach programu „Nauka dla Rozwoju Społeczeństwa” (finansowanego ze środków budżetu państwa przyznanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego). Projekt służy rozwijaniu i upowszechnianiu modeli wsparcia logopedycznego, które są inkluzyjne, partycypacyjne i skoncentrowane na zasobach człowieka. Łączy perspektywę naukową, praktykę logopedyczną i osobiste doświadczenie, opierając się na współpracy międzynarodowej i interdyscyplinarnej oraz włączaniu różnych środowisk w proces tworzenia wiedzy i rozwiązań. Osoby korzystające ze wsparcia logopedycznego nie są w takim ujęciu jedynie jego odbiorcami, lecz także partnerami współtworzącymi wiedzę i praktykę. „Wielogłos” staje się tym samym nie tylko nazwą projektu, ale także określeniem sposobu myślenia o wiedzy – jako powstającej w spotkaniu badaczy, praktyków, studentów oraz osób, których dotyczą prowadzone badania i działania.

Wiele doświadczeń – wspólna przestrzeń

Lipcowe wydarzenia logopedyczne na Wydziale Humanistycznym UŚ pokazały, że Uniwersytet może być miejscem, w którym wiedza nie jest jedynie przekazywana, lecz także tworzona, sprawdzana w praktyce i rozwijana wspólnie z różnymi środowiskami. Badania naukowe, dydaktyka akademicka, praktyka logopedyczna i osobiste doświadczenie nie muszą funkcjonować obok siebie – mogą się wzajemnie inspirować i uzupełniać. Być może właśnie w tym tkwi największa wartość tych inicjatyw. Pozostawiły one po sobie nie tylko wyniki badań, doświadczenia dydaktyczne i nowe kompetencje, lecz także przekonanie, że współczesna logopedia rozwija się najpełniej wtedy, gdy uczy się słuchać wielu głosów i tworzyć dla nich wspólną przestrzeń.

Publikacja finansowana ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „Nauka dla Rozwoju Społeczeństwa”, nr projektu NdRS/SP/0024/2025/01, kwota finansowania projektu: 765 600,00 zł, całkowita wartość projektu: 765 600,00 zł