20 listopada 2025 roku w Katowicach odsłonięto pamiątkową tablicę będącą wyrazem hołdu społeczności akademickiej Uniwersytetu Śląskiego dla Profesora Augusta Chełkowskiego, wybitnego uczonego, współtwórcy Instytutu Fizyki UŚ, pierwszego demokratycznie wybranego rektora UŚ, współorganizatora NSZZ „Solidarność” na Uniwersytecie Śląskim, senatora i marszałka Senatu RP. Tablica została umieszczona w budynku Wydziału Humanistycznego UŚ w Katowicach przy ulicy Uniwersyteckiej 4, niegdyś siedzibie Instytutu Fizyki.

Uroczyste odsłonięcie tablicy pamiątkowej prof. Augusta Chełkowskiego na Wydziale Humanistycznym UŚ

W wydarzeniu udział wzięli m.in.: prof. dr hab. Ryszard Koziołek – rektor Uniwersytetu Śląskiego, który objął patronat nad uroczystością, prof. dr hab. Maksymilian Pazdan – rektor senior, prof. dr hab. Adam Dziadek – dziekan Wydziału Humanistycznego, dr hab. Seweryn Kowalski, prof. UŚ – dziekan Wydziału Nauk Ścisłych i Technicznych, prof. dr hab. Sebastian Pawlus – dyrektor Instytutu Fizyki im. Augusta Chełkowskiego UŚ, ks. dr hab. Jacek Kempa, prof. UŚ – dziekan Wydziału Teologicznego UŚ, Dariusz Laska – kanclerz UŚ. Uroczystość zaszczycił swoją obecnością także syn Profesora pan Leszek Chełkowski.

Uroczystość otworzył prof. Ryszard Koziołek wraz z Krzysztofem Pszczółką, przewodniczącym Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność” UŚ. Rektor podkreślił, że prof. August Chełkowski miał w sobie to, z czego Uniwersytet Śląski jest najbardziej dumny – pasję badawczą, był również konsekwentny w jej realizacji i, co najważniejsze, kochał i wspierał swoich uczniów.

Prof. Sebastian Pawlus dokonał uroczystego odsłonięcia tablicy pamiątkowej. Odsłoniętą tablicę pobłogosławił arcybiskup Andrzej Przybylski, metropolita katowicki, poprzedzając ten akt refleksją nad życiem Profesora Augusta Chełkowskiego, który doskonale potrafił łączyć fides et ratio (wiarę i rozum) w myśleniu i działaniu. Zwieńczeniem wydarzenia był panel dyskusyjny poświęcony działalności i dorobkowi naukowemu Profesora.

Prof. dr hab. Alicja Ratuszna przedstawiła działalność naukową Profesora Augusta Chełkowskiego, podkreślając że był uważany za wybitnego fachowca w dziedzinie fizyki dielektryków i fizyki ciała stałego. Wykształcił wielu wybitnych fizyków, którzy do dziś stanowią trzon kadry Instytutu Fizyki. Dr hab. Adam Dziuba, pracownik Oddziału IPN w Katowicach, nazwał Profesora człowiekiem „Solidarności”, przypominając jego udział w tworzeniu związku w Instytucie, aktywność jako członka Prezydium Klubu Parlamentarnego NSZZ „Solidarność”, wspieranie promowanego przez „Solidarność” tzw. kontraktu dla Śląska, zaangażowanie w działania Regionu Śląsko-Dąbrowskiego. Przypomniał też, że Profesor przez cały czas swojej działalności był inwigilowany przez SB, a po ogłoszeniu stanu wojennego – internowany jako jedyny rektor w Polsce. W wystąpieniu Romana Wyborskiego wybrzmiała działalność prof. Augusta Chełkowskiego jako polityka: był senatorem w latach 1989–1999, marszałkiem Senatu RP drugiej kadencji, przewodniczącym Komisji Nauki i Edukacji, wiceprzewodniczącym Komisji Ochrony Środowiska, członkiem Komisji Spraw Zagranicznych i Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych oraz Podkomisji do spraw Integracji Europejskiej. Na zakończenie tej części spotkania ks. dr Stanisław Puchała w swoim wystąpieniu stwierdził, że całe życie Profesora było nacechowane wysiłkiem poznawania prawdy. Były duszpasterz akademicki podkreślił, że właśnie dlatego został dostrzeżony jako człowiek promieniujący światłem wiedzy i wiary. W 1998 roku arcybiskup Damian Zimoń przyznał Profesorowi nagrodę Lux ex Silesia.

Podczas uroczystości goście mieli również okazję zwiedzenia wystawy poświęconej Prof. Augustowi Chełkowskiemu przygotowanej przez dr Grażynę Pasterną.

W drugiej części spotkania Ewa Żurawska, wieloletnia przewodnicząca Komisji Zakładowej, nawiązując do 45. rocznicy powstania „Solidarności”, zapowiedziała projekcję filmu Solidarność 1980–1981 przedstawiającego historię utworzenia związku. Podkreśliła, że ważny jest fakt, iż jego realizatorami są uczniowie III LO z Chorzowa: Natalia Strzoda i Paulina Jędrzejczyk oraz Bartosz Królik z I LO z Raciborza, dzięki którym historia bardziej przemawia do młodego pokolenia. Uroczystość zakończył koncert wokalny w wykonaniu pani Martyny Ciecieręgi-Wilk, która przypomniała m.in. piosenki barda „Solidarności” Jacka Kaczmarskiego.