7 grudnia podczas 9. Śląskiego Festiwalu Nauki Katowice odbyła się uroczysta gala wręczenia Śląskiej Nagrody Naukowej, która jest prestiżowym wyróżnieniem przyznawanym przez wszystkie uczelnie współorganizujące Festiwal. Nagroda honoruje osoby, które w znaczący sposób przyczyniają się do rozwoju nauki, mają wybitne osiągnięcia artystyczne oraz aktywnie promują śląską naukę na arenie krajowej i międzynarodowej. Poniżej przedstawiamy nominowanych i laureatów wyróżnień reprezentujących Uniwersytet Śląski w Katowicach.

Dr hab. Agata Daszkowska-Golec, prof. UŚ – laureatka Śląskiej Nagrody Naukowej 2025 w kategorii pracownicy UŚ

Nagroda przyznawana jest w dwóch głównych kategoriach – pracownicy (każda z uczelni współorganizujących Festiwal nagradza swojego pracownika) oraz doktoranci (wyróżnienie funduje Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia). Ostatecznego wyboru laureatów dokonuje Kapituła Śląskiej Nagrody Naukowej, w skład której wchodzą przedstawiciele wszystkich uczelni. W tegorocznej edycji jej pracami kierował prof. dr hab. dr h.c. Bogusław Przywora, p.o. rektora Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie. Z ramienia Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach w składzie Kapituły znalazła się dr hab. Agnieszka Turska-Kawa, prof. UŚ – prorektor ds. nauki.

Laureatką nagrody została dr hab. Agata Daszkowska- -Golec, prof. UŚ, ambasadorka Fulbrighta i prodziekan ds. promocji nauki i umiędzynarodowienia na Wydziale Nauk Przyrodniczych Uniwersytetu Śląskiego. Naukowczyni specjalizuje się w badaniu molekularnych mechanizmów adaptacji roślin do stresów abiotycznych. Jej pozycja w światowej czołówce badaczy jest potwierdzona licznymi projektami w ramach Horyzontu Europa i Horyzontu 2020, a także stałą obecnością w prestiżowym gronie 2% najbardziej wpływowych naukowców świata według rankingu Stanford University, w którym figuruje od trzech lat.

W gronie nominowanych znaleźli się również inni wybitni naukowcy i naukowczynie. Prof. dr hab. Maciej Bernasiewicz z Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Śląskiego, autor książki Wychować geniusza, od lat analizuje, jak środowisko rodzinne sprzyja rozwojowi twórczego potencjału, wskazując na kluczową rolę uważności i odpowiedniego klimatu wychowawczego, zajmuje się także problematyką przestępczości nieletnich i procesów resocjalizacji. Dr hab. Mariola Paruzel-Czachura, prof. UŚ z tego samego wydziału bada psychologiczne mechanizmy podejmowania ocen moralnych, analizując m.in. wpływ języka, emocji czy spożycia niewielkiej ilości alkoholu na decyzje etyczne, otwierając nowe kierunki refleksji nad moralnością codziennych zachowań.

Prof. dr. hab. Tomasz Goryczka z Wydziału Nauk Ścisłych i Technicznych Uniwersytetu Śląskiego od lat skutecznie łączy badania materiałowe z praktyką kliniczną, czego efektem jest zastosowanie opracowanych przez jego zespół klamer ze stopu NiTi w weterynarii oraz nowej stali chirurgicznej w implantach dla młodych pacjentów. Dr hab. Mauro Arturo Rivera León z Wydziału Prawa i Administracji, autor nagradzanej książki Supermajorities in Constitutional Courts, swoją pracą włącza się globalną dyskusję o roli prawa konstytucyjnego, bada wpływ zasad większości w sądach konstytucyjnych na stabilność systemów demokratycznych.

W kategorii doktoranci zwyciężyła mgr Eliza Gaweł z Akademii Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki w Katowicach. Nominowanym z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach w tej kategorii był mgr Mohit Phulara z Instytutu Nauk o Ziemi z Wydziału Nauk Przyrodniczych. Jego badania koncentrują się na wpływie zmian klimatycznych na ekosystemy Arktyki i Himalajów, a poprzez analizę wzrostu krzewów oraz struktury drewna w ekstremalnych warunkach dostarcza wartościowych danych dla zrozumienia dynamiki globalnych zmian środowiskowych.

Podczas gali Śląskiej Nagrody Naukowej przyznawane są również nagrody specjalne. Nagrodę Specjalną Prezydenta Miasta Katowice w tym roku otrzymał dr Krzysztof Cieślikowski z Akademii Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki w Katowicach. Został doceniony za wkład w rozwój i promocję Katowic jako lidera turystyki biznesowej w Polsce. Jest pracownikiem naukowo-dydaktycznym i ekspertem NCBR, od lat prowadzi na zlecenie miasta kompleksowe badania rynku turystyki biznesowej, dostarczając kluczowych danych niezbędnych do planowania długoterminowych inwestycji w regionie.

Nagrodę specjalną za działalność na rzecz rozwoju śląskiej nauki otrzymał Damian Jabłeka, wicedyrektor Planetarium Śląskiego. Marszałek województwa śląskiego Wojciech Saługa, posłanka na Sejm RP Monika Rosa oraz senator RP Halina Bieda otrzymali nagrody specjalne w kategorii „Zasłużony dla Nauki Śląskiej” przyznawane osobom szczególnie zaangażowanym w rozwój nauki w naszym regionie.