Od 6 do 8 grudnia Międzynarodowe Centrum Kongresowe w Katowicach zamieniło się w przestrzeń pełną naukowej energii, w której nie ma rzeczy niemożliwych, a nową wiedzę można zdobyć dzięki ciekawości, pasji i otwartości na nowe doświadczenia. W bogatym i różnorodnym programie 9. ŚFN Katowice ponownie znalazły się tysiące aktywności zlokalizowanych na ponad dwudziestu scenach, w strefach tematycznych oraz dzielnicach tworzących prawdziwe Miasto Nauki. Hasło przewodnie tegorocznej edycji brzmiało: Eksperymentuj! Uczestniczki i uczestnicy zostali zaproszeni do świata innowacji i eksperymentowania w obrębie różnych dziedzin nauki, które połączyły się ze sobą w zupełnie nowy i kreatywny sposób.

Scena Główna 9. Śląskiego Festiwalu Nauki Katowice

Hasło przewodnie festiwalu było zachętą do samodzielnego poznawania różnych dziedzin nauki. Taka forma popularyzacji wiedzy jest stosowana podczas widowiskowych pokazów Laboratorium Pana Korka

Szczególnym zainteresowaniem cieszył się dmuchany 12-metrowy model jelita grubego Fundacji STOMAlife, który przybliżał temat profilaktyki raka jelita grubego i chorób układu pokarmowego

Jedną ze stref specjalnych 9. ŚFN była Strefa Science Fiction

Jednym z gości specjalnych 9. ŚFN był dr inż. Sławosz Uznański- -Wiśniewski, astronauta Europejskiej Agencji Kosmicznej, który w 2025 roku poleciał na Międzynarodową Stację Kosmiczną

Dziewiąta odsłona największego festiwalu popularnonaukowego w Polsce zgromadziła w tym roku aż 82 tysiące odwiedzających, którzy odkrywali nowe przestrzenie wiedzy podczas fascynujących warsztatów, wykładów, koncertów oraz spotkań z zaproszonymi gościniami i gośćmi. Uczestnicząc w festiwalowych aktywnościach, mogliśmy próbować nowych rzeczy, sprawdzać działanie różnych mechanizmów i procesów, a także wcielać w życie innowacyjne koncepcje i idee.

Wieczór w Mieście Nauki

9. ŚFN Katowice otworzyło widowisko specjalne – Wieczór w Mieście Nauki. Na początku mogliśmy wziąć udział w koncercie Dźwięki wiedzy wykonanym przez muzyków Orkiestry Symfonicznej Politechniki Śląskiej pod batutą Miłosza Korpola. W programie wieczoru znalazły się m.in. utwory należące do klasyki, ścieżki dźwiękowe słynnych filmów, a także pełne energii rytmy latynoamerykańskie.

Następnie rozpoczął się spektakl pt. EXPERYMENT w reżyserii Piotra Jankowskiego. Sztuka, dla której inspirację stanowił eksperyment więzienny prof. Philipa Zimbardo, zadaje uniwersalne pytania o granice moralności i odczuwania empatii u człowieka funkcjonującego w opresyjnym środowisku. W trakcie wydarzenia zajrzeliśmy do fascynującego, ale i budzącego grozę świata badań psychologicznych – trzymające w napięciu widowisko skłoniło do refleksji na temat natury dobra i zła oraz konfrontacji z tym, co mroczne w ludzkim wnętrzu. Wrażenia po zakończonym spektaklu zostają Wyprawa w świat eksperymentów w pamięci na długo również dzięki doskonałej grze aktorskiej, w mistrzowski sposób połączonej z surową scenografią i niepokojącą warstwą muzyczno-dźwiękową.

Naukowe inspiracje i twórcze eksperymenty

W programie dziewiątej edycji Festiwalu nie zabrakło nowych, ogólnodostępnych aktywności, które pojawiły się m.in. w dzielnicy kultury fizycznej, Otwartym Pokoju Nauczycielskim, strefie POP Science, Gabinecie Planowania Przyszłości, Kulisach Nauki, a także na Scenie Silesian Hall of Fame czy Scenie Psychiki.

Uczestnicy mogli wziąć udział w ciekawych wydarzeniach odbywających się w nowych strefach specjalnych. W programie Strefy Filmowej znalazły się m.in. rozmowy o eksperymentach w kinie, uniwersalności języka filmowego oraz wyzwaniach towarzyszących realizacji produkcji dla młodszych widzów. Sztukę kinematografii mogliśmy zgłębiać także podczas spotkań z wybitnymi przedstawicielkami i przedstawicielami świata zza kamery – twórcami serialu Heweliusz oraz filmu Ostatnia rodzina. Strefa Science Fiction zaprosiła z kolei na niezwykłą wyprawę po świecie fantastyki naukowej – w harmonogramie znalazły się spotkania z polskimi pisarzami SF, w tym m.in. Rafałem Kosikiem i Magdaleną Salik, oraz koncert Brunona Lubasa, autora soundtracku do gry The Invincible.

Liczne atrakcje czekały także na Scenie Nauka. To Lubię: Potęga Eksperymentów, organizowanej we współpracy z dr. Tomaszem Rożkiem. Zaproszone grono badaczek i badaczy wykreowało przestrzeń służącą pogłębianiu wiedzy, eksperymentowaniu oraz analizie twórczych, nieszablonowych pomysłów. Na scenie odbył się ponadto wyjątkowy koncert, który zabrał słuchaczy w zachwycającą podróż po muzyce nocnego nieba. Mowa o Kołysankach Kopernika – artystyczno- -edukacyjnym przedsięwzięciu łączącym świat nauki i astronomii w wielowymiarowe widowisko, które zachwyciło dopracowaną aranżacją i maestrią wykonania. W przerwie między festiwalowymi aktywnościami warto było również odwiedzić rynek idei Miasta Nauki i zlokalizowaną tam majestatyczną instalację Helios. Dzięki mającej siedem metrów średnicy rzeźbie mogliśmy zbliżyć się do Słońca i podziwiać jego powierzchnię odwzorowaną z dbałością o najdrobniejsze szczegóły.

Wyjątkowe rozmowy o nauce

Niezastąpionym elementem programu każdej edycji ŚFN są spotkania z przedstawicielkami i przedstawicielami prestiżowych ośrodków naukowych z Polski i świata. Także w tym roku uczestnicy mogli wziąć udział w rozmowach z badaczkami i badaczami o międzynarodowej renomie, takimi jak m.in. Ginny Smith, prof. dr hab. Marcin Zajenkowski, dr Sam Gregson, dr Anna Łosiak, dr Konrad Skotnicki, Chuma Mbambo-Lado, dr Kat Phillips, prof. dr hab. Tadeusz Sławek, prof. Marta Alicja Trzeciak, prof. Takaharu Tezuka, prof. dr hab. Katarzyna Kłosińska czy Carlos Castañon.

Na Festiwalu ponownie gościł również dr inż. Sławosz Uznański-Wiśniewski, który wziął udział w pierwszej polskiej misji technologiczno-naukowej IGNIS na Międzynarodową Stację Kosmiczną (25 czerwca – 15 lipca 2025 roku). Astronauta ESA opowiedział uczestnikom o swojej podróży na orbitę ziemską i prowadzonych tam badaniach, a wspólnie z dr. Tomaszem Rożkiem i Arturem B. Chmielewskim uczestniczył w debacie na temat technologii kosmicznych oraz współczesnej rywalizacji w kontekście eksplorowania Kosmosu.

Konkursy 9. ŚFN Katowice

W trakcie trzech festiwalowych dni poznaliśmy zwyciężczynie i zwycięzców licznych konkursów, które na stałe wpisały się w pogram wydarzenia, wyróżniając laureatki i laureatów na scenach polskiej i światowej nauki.

Laureaci Nagrody POP Science Śląskiego Festiwalu Nauki Katowice

W sobotę (6 grudnia) odbyła się gala wręczenia Nagród POP Science przyznawanych osobom aktywnie działającym na rzecz popularyzacji wiedzy. Zwycięzcami szóstej edycji konkursu zostali: Mateusz Kalisz – twórca kanału AstroLife (wideoblog), dr Sebastian Szklarek – założyciel bloga Świat Wody (strona lub blog), Piotr Kosek oraz dr hab. Leszek Błaszkiewicz – twórcy podcastu POP Science (podcast lub audycja radiowa), dr hab. Katarzyna Wyrwas, prof. UŚ (myśl globalnie, działaj lokalnie – województwo śląskie – uczelnie) oraz Damian Jabłeka (myśl globalnie, działaj lokalnie – województwo śląskie). Nagrodę Specjalną POP Science – Wybitny Popularyzator Nauki otrzymali w tym roku dziennikarz Jarosław Juszkiewicz oraz portal popularnonaukowy Pulsar.

W niedzielę (7 grudnia) ogłoszono laureatki i laureatów Śląskiej Nagrody Naukowej, wyróżniającej naukowczynie i naukowców, którzy odznaczają się wybitnymi osiągnięciami z zakresu nauki i sztuki, a także wzmacniają pozycję ośrodków akademickich regionu (więcej o tegorocznej edycji ŚNN w artykule na stronie 25). Tego samego dnia odbył się również finał konkursu OFF Science, którego celem jest rozwijanie zainteresowania wynalazczością oraz docenienie innowacyjnych projektów mających realny wpływ na życie w śląskiej aglomeracji. Do grona zwycięskich wynalazków należą: „BioMata – inteligentna mata wspierająca zdrową postawę” (Nagroda Główna); „Barania Frania” (Nagroda Specjalna) oraz „Senior Support System” (Nagroda Publiczności).

W poniedziałek (8 grudnia) przedstawiono natomiast wyniki trzech nowych inicjatyw wspierających młodych pasjonatów nauki – uczniów, studentów i innowatorów. W tworzonych przez siebie projektach z sukcesem połączyli twórcze eksperymentowanie z odwagą myślenia o tym, jak zmieniać teraźniejszość oraz kreować lepszą przyszłość. Więcej o laureatkach i laureatach konkursów: sChOOL Science – Fundusze Europejskie dla Młodych; Zespoły mocy. Konkurs projektów studenckich oraz Invent the Future. Katowice – Miasto Nauki Przyszłości można przeczytać na stronie: https://slaskifestiwalnauki.pl/.

Wydarzenia towarzyszące

Od 5 do 7 grudnia w Międzynarodowym Centrum Kongresowym odbywał się I Kongres POP Science objęty patronatem Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Wydarzenie skierowane było do osób zajmujących się popularyzacją nauki i stanowiło wstęp do ustanowienia sieci współpracy POP Science – celem inicjatywy jest zbudowanie programu wspólnych działań oraz zwiększenie znaczenia środowiska specjalistów z zakresu komunikacji naukowej. W programie towarzyszącej Kongresowi Akademii Kompetencji Popularnonaukowych znalazły się natomiast warsztaty prowadzone przez popularyzatorów nauki, którzy opowiadali, jak w przystępny sposób komunikować złożone treści oraz budować przestrzeń służącą eksperymentowaniu w obrębie różnych dziedzin wiedzy.

Organizatorzy

Liderem i pomysłodawcą Śląskiego Festiwalu Nauki Katowice jest tradycyjnie Uniwersytet Śląski w Katowicach, Miastem Gospodarzem – Miasto Katowice, a współgospodarzami – Województwo Śląskie oraz Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia. Wśród współorganizatorów 9. ŚFN znalazło się siedem uczelni publicznych województwa śląskiego: Akademia Wychowania Fizycznego im. J. Kukuczki w Katowicach, Śląski Uniwersytet Medyczny, Uniwersytet Jana Długosza w Częstochowie, Politechnika Częstochowska, Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach, Politechnika Śląska i Akademia Sztuk Pięknych w Katowicach.