Biblioteka Uniwersytetu Śląskiego stanowiąca część Centrum Informacji Naukowej i Biblioteki Akademickiej (CINiBA) otrzymała grant na dalszą cyfryzację artykułów naukowych z czasopism uniwersyteckich. Po skutecznym zdeponowaniu publikacji z lat 2005–2019 na platformie journals.us.edu.pl pora na opracowywanie kolejnych tytułów. Działania będą realizowane wraz z Wydawnictwem Uniwersytetu Śląskiego.

W ramach poprzedniej edycji grantu bibliotece udało się opracować 2344 artykuły naukowe pochodzące z czasopism: „Chowanna”, „Folia Philosophica”, „Górnośląskie Studia Socjologiczne. Seria Nowa”, „Iudaica Russica”, „Neophilologica”, „Problemy Prawa Prywatnego Międzynarodowego”, „Średniowiecze Polskie i Powszechne”, „Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne”, „Wieki Stare i Nowe” oraz „Z Teorii i Praktyki Dydaktycznej Języka Polskiego”. Przeprowadzono wówczas digitalizację wybranych materiałów, ich cyfrową korektę oraz OCR (Optical Character Recognition), umożliwiając tym samym maszynowy odczyt tekstu. Poprawa jakości skanów była szczególnie istotna z perspektywy dostępności dla osób z niepełnosprawnościami wzroku. Kolejnym z etapów projektu było przypisanie artykułom numerów DOI (Digital Object Identifier), uzupełnienie ich o metadane, słowa kluczowe, abstrakty w języku angielskim oraz bibliografie załącznikowe. Działania te miały zwiększyć widoczność czasopism objętych projektem i wzmocnić ich obecność w obiegu naukowym. Opracowane pliki opublikowano na licencji Creative Commons w systemie Open Journal Systems, umożliwiającym harwestowanie danych oraz ich przekazywanie do międzynarodowych baz danych i wyszukiwarek naukowych.

W ramach rozwinięcia prowadzonych działań od lipca 2026 roku biblioteka i wydawnictwo rozpoczynają pracę nad projektem „Digitalizacja i udostępnienie artykułów naukowych z lat 1977–2020 z czasopism Uniwersytetu Śląskiego – kontynuacja” (SBN/SP/0083/2026/01) finansowanym ze środków MNiSW „Społeczna odpowiedzialność nauki III”. Jego realizacja potrwa do listopada 2027 roku. W tej edycji projektu do digitalizacji wybrano 2794 artykuły naukowe, które – podobnie jak poprzednie – były dotąd dostępne wyłącznie w tradycyjnym obiegu bibliotecznym (bez dostępu w formule Open Access). Pochodzą one z periodyków, takich jak „Język Artystyczny” (jedno z pionierskich polskich czasopism filologicznych podejmujących tematykę stylu) oraz „Folia Philosophica”, „Er(r)go”, „Theory and Practice of Second Language Acquisition”, „Przekłady Literatur Słowiańskich”, „Postscriptum Polonistyczne”, „Zoophilologica”, „Acta Chromatographica” (indeksowane w bazie Scopus). W projekt włączono także artykuły z czasopism: „Scripta Classica”, „Studia Etnologiczne i Antropologiczne”, „Problemy Prawne Górnictwa” oraz „Neophilologica”. Digitalizowane periodyki zawierają prace w języku polskim, ale także angielskim, francuskim, włoskim, hiszpańskim, rosyjskim i łacińskim, co wpływa na ich międzynarodową rozpoznawalność.

W założenia projektu wpisano ochronę dziedzictwa naukowego badań powstałych na Uniwersytecie Śląskim. Planowana digitalizacja chroni stare roczniki czasopism przed fizycznym zniszczeniem (np. z powodu starzenia się papieru), zapewniając trwałe przechowywanie treści w formie cyfrowej. Zwiększa ich dostępność (także dla osób z niepełnosprawnościami) oraz interoperacyjność powiązanych z nimi metadanych. Pozwala również włączyć je do szerokiego obiegu nauki, dzięki czemu zawarte w nich artykuły mogą stać się źródłem większej liczby cytowań. Cyfryzacja archiwalnych czasopism może też ułatwić prowadzenie badań historycznych i porównawczych; pełne archiwa cyfrowe periodyków pozwalają analizować rozwój nauki, języka i metod badawczych w dłuższej perspektywie, wspierać metabadania oraz rekonstrukcję tradycji badawczych.

Zachęcamy do zapoznania się z artykułami zdeponowanymi do tej pory na platformie journals.us.edu.pl oraz śledzenia kolejnych działań Biblioteki oraz Wydawnictwa Uniwersytetu Śląskiego.

Projekt finansowany jest ze środków budżetu państwa przyznanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach Programu Społeczna Odpowiedzialność Nauki III.