Dr hab. Karina Leksy, prof. UŚ (liderka projektu ze strony UŚ) i dr Jagoda Różycka z Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach realizują projekt „Communication and Food Literacy: Promoting a Well-Informed and Healthy Population (COMFOODHEALTH)”. Inicjatywa finansowana w ramach T4EU Seed Funding Programme realizowana jest we współpracy z Uniwersytetem w Alicante oraz Universidade Católica Portuguesa.

Dr Jagoda Różycka i dr hab. Karina Leksy, prof. UŚ

– Projekt powstał w ramach sojuszu Transform4Europe i odpowiada na współczesne wyzwania związane z nadmiarem informacji oraz powszechną dezinformacją obecną w Internecie i w mediach społecznościowych, które odnoszą się także do problematyki zdrowia i żywienia – wyjaśnia prof. K. Leksy.

Pomysł zrodził się z połączenia zainteresowań badawczych naukowców reprezentujących różne uczelnie partnerskie T4EU oraz wspólnego przekonania, że edukacja zdrowotna wymaga dziś podejścia interdyscyplinarnego. Przede wszystkim jednak brakuje też programów edukacyjnych, które łączyłyby edukację żywieniową, kompetencje medialne i krytyczne myślenie.

Jak podkreślają badaczki, w internecie można znaleźć zarówno wartościowe materiały przygotowywane przez ekspertów, jak i treści wprowadzające odbiorców w błąd. – Nie możemy mówić, że w mediach społecznościowych są wyłącznie informacje nierzetelne. Są tam także naukowcy promujący zdrowy styl życia. Problem polega na tym, że obok tych treści funkcjonują przekazy niezweryfikowane, często marketingowe, które promują zachowania ryzykowne dla zdrowia. Kluczem jest umiejętność ich właściwej interpretacji i odniesienia do własnego życia – wyjaśnia dr J. Różycka.

Pierwszym etapem projektu będzie zbadanie potrzeb studentów z uczelni partnerskich. Naukowcy sprawdzą nie tylko deklaracje młodych ludzi, lecz również rzeczywisty poziom kompetencji żywieniowych i medialnych, a także źródła, z których czerpią informacje.

– Zanim zaczniemy opracowywać programy edukacyjne, przeprowadzimy badania na naszym uniwersytecie i uczelniach partnerskich, aby poznać faktyczny stan wiedzy studentów. Dopiero na tej podstawie stworzymy rozwiązania odpowiadające realnym potrzebom młodych ludzi – mówi dr J. Różycka.

To właśnie wieloaspektowe badanie potrzeb stanowi jeden z najbardziej innowacyjnych elementów projektu. Badania zostaną przeprowadzone równolegle na uczelniach partnerskich w Polsce, Hiszpanii i Portugalii. Pozwolą sprawdzić, na ile problemy studentów w różnych krajach Europy są uniwersalne, a w jakich obszarach występują różnice wynikające z lokalnych doświadczeń i systemów edukacji. Zebrane dane mają być podstawą do opracowania propozycji stworzenia wspólnego programu dydaktycznego dla uczelni sojuszu Transform4Europe. Wstępnie zakłada się, że program będzie obejmował m.in. zagadnienia związane z rolą influencerów w komunikacji o zdrowiu, krytyczną analizą treści publikowanych w mediach społecznościowych oraz edukacją medialną i żywieniową wspierającą zdrowy styl życia.

– Jesteśmy bardzo ciekawe, na ile odpowiedzi studentów z Katowic będę podobne do wyników z Alicante czy Lizbony. Jeżeli okaże się, że ich szeroko rozumiane potrzeby i poziom wiedzy odnoszący się do „media food literacy” są zbliżone, łatwiej będzie opracować uniwersalny program. Jeśli pojawią się różnice, przygotowanie programu będzie dla nas większym wyzwaniem, przyjmując, że ma on odpowiadać na zdiagnozowane potrzeby studentów uniwersytetów biorących udział w projekcie – zauważa prof. K. Leksy.

W projekt zaangażowani są przedstawiciele wielu dyscyplin – od pedagogiki i psychologii, przez nauki o zdrowiu, po komunikację społeczną. Jak podkreślają badaczki, właśnie taka współpraca pozwala spojrzeć na zdrowie nie tylko z perspektywy żywienia, lecz także funkcjonowania człowieka w świecie cyfrowym.

Obecnie zespół oczekuje na zgodę komisji etycznej, aby badania mogły się rozpocząć jesienią. Ich wyniki pozwolą przygotować propozycję wspólnego programu edukacyjnego. Badaczki liczą, że dzięki wymianie doświadczeń możliwe jest identyfikowanie skutecznych rozwiązań stosowanych w różnych krajach i opracowywanie nowoczesnych programów edukacyjnych odpowiadających na wyzwania epoki cyfrowej. W przypadku tego projektu oznacza to budowanie wspólnego modelu edukacji, który rozwija nie tylko wiedzę żywieniową, ale także kompetencje medialne i komunikacyjne młodych osób. Poszerzenie grona odbiorców (wypracowanego w projekcie programu) pozwoli na wzrost wiedzy i świadomości zdrowotnej obywateli, szczególnie w kontekście zachowań żywieniowych oraz odporności na dezinformację, w efekcie sprzyjając podejmowaniu świadomych decyzji zdrowotnych.