Uniwersytet Śląski w Katowicach jako lider międzynarodowego konsorcjum realizuje projekt „SOCORE – Social Competences for Research and Innovation Infrastructure” w ramach programu Interreg Europa dofinansowanego ze środków Unii Europejskiej. Inicjatywa skupia dziewięciu partnerów z sześciu krajów. Wśród nich znajdują się uczelnie oraz instytucje publiczne odpowiedzialne za rozwój regionalny.

Wizyta studyjna w Portugalii

Projekt odpowiada na jedno z kluczowych wyzwań współczesnej gospodarki opartej na wiedzy, jakim jest niedopasowanie kompetencji w sektorze badań i innowacji. Punktem wyjścia do jego realizacji była konkretna diagnoza problemu.

– Znaleźliśmy lukę, która pojawia się między otoczeniem naukowym a przemysłowym. Mamy świetną kadrę badawczą, ale nie zawsze ma ona kompetencje, by współdziałać z otoczeniem społeczno-gospodarczym – mówi Maria Garus z Biura Współpracy z Gospodarką UŚ, koordynatorka projektu w UŚ.

Problem ten nie wynika z braku wiedzy czy zaangażowania naukowców, lecz z uwarunkowań systemowych. Jak podkreśla koordynatorka, są to bardziej braki strukturalne – nie ma narzędzi ani szkoleń, które uczyłyby, jak świat nauki ma się komunikować z biznesem. Naukowcy posługują się specjalistycznym językiem, a biznes zupełnie innym. Dodatkowymi barierami są różne tempo działania i oczekiwania obu środowisk.

Projekt zwraca także uwagę na potencjał istniejącej infrastruktury badawczej.

– Mamy bardzo dobre laboratoria, np. SpinLab, co potwierdzają partnerzy z zagranicy, ale wszyscy zmagamy się z tym samym problemem: jak zachęcić do korzystania z tej infrastruktury i jak ją skutecznie reklamować – mówi koordynatorka.

SOCORE zakłada, że kluczową rolę w przezwyciężaniu tych barier odgrywają regiony i instytucje publiczne.

– To jest właśnie zadanie dla regionu: budowanie sieci połączeń i tworzenie podmiotów, które będą pełnić funkcję łączników między nauką a biznesem, zamiast próbować zmieniać sztywne struktury instytucjonalne – podkreśla M. Garus.

Przykładem takiego podmiotu działającego już w regionie śląskim jest studio innowacji miejskich Futuri/TENKA, które podczas warsztatów projektowych pełniło rolę brokera między uczestnikami z różnych sektorów. Tego typu organizacje – łączące diagnostykę, projektowanie usług i procesy partycypacyjne – mogą stanowić model do adaptacji przez inne regiony uczestniczące w projekcie.

Projekt realizowany jest poprzez wizyty studyjne i wymianę doświadczeń między partnerami reprezentującymi różne poziomy rozwoju. W konsorcjum znajdują się instytucje z Polski, Holandii, Portugalii, Włoch, Mołdawii oraz Litwy.

– Każdy region może uczyć się od innych, ale też dzielić własnymi rozwiązaniami. To jest główny trzon projektu – zaznacza koordynatorka.

Istotnym elementem działań są również tzw. peer review oraz diagnozy regionalne, przygotowywane przez wszystkich partnerów. To proces, w którym uczestnicy projektu analizują sytuację w regionie i wspólnie zastanawiają się, co można poprawić. Każdy partner wnosi swoją perspektywę, co daje bardzo cenne spojrzenie z zewnątrz. Diagnoza ta nie ma charakteru wyłącznie naukowego – jej głównym celem jest wsparcie realnych działań i polityk publicznych. Projekt ma wymiar nie tylko analityczny, ale przede wszystkim wdrożeniowy – w jego efekcie ma powstać realna zmiana w polityce regionalnej, która jest obowiązkowym wskaźnikiem.

– Zmiana polityki po prostu musi się wydarzyć, żeby projekt został zrealizowany. W naszym przypadku kluczowym partnerem jest Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego – podkreśla M. Garus.

Dotychczas odbyły się dwie wizyty studyjne – w Katowicach oraz w portugalskim regionie Alentejo. Szczególnie inspirujące okazały się rozwiązania związane z przeciwdziałaniem odpływowi talentów naukowych. Jednocześnie projekt nie narzuca gotowych rozwiązań, ponieważ każdy region jest inny.

– Nie kopiujemy rozwiązań wprost. Każdy wybiera to, co najlepiej pasuje do jego specyfiki – dodaje M. Garus.

SOCORE pokazuje, że rozwój infrastruktury badawczej musi iść w parze z rozwojem kompetencji osób, które z niej korzystają. Dopiero połączenie tych dwóch elementów pozwala w pełni wykorzystać potencjał współpracy nauki, biznesu i administracji, a w konsekwencji – budować bardziej innowacyjną gospodarkę.