Od kilku lat pracownicy Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach aktywnie korzystają z możliwości współpracy oferowanych przez sojusz Transform4Europe. Jedną z osób zaangażowanych w międzynarodowe działania jest dr Agata Cowan-Stronciwilk z Wydziału Humanistycznego UŚ, która od 2022 roku współpracuje z naukowcami i artystami z uczelni partnerskich.

Wystawa w Sofii

– Moja współpraca w ramach T4EU rozpoczęła się w 2022 roku od wyjazdu w ramach programu Chair Exchange na Uniwersytet Sofijski im. św. Klemensa z Ochrydy. Prowadziłam tam zajęcia dla osób studenckich dotyczące dziedzictwa postindustrialnego. W trakcie warsztatów uczestnicy projektowali nowe funkcje dla wybranych obiektów poprzemysłowych. Powstały wtedy bardzo ciekawe, zaawansowane projekty – wspomina badaczka.

Pobyt w Sofii stał się także początkiem współpracy wystawienniczej z tamtejszym środowiskiem akademickim. W przestrzeni rektoratu zaprezentowano wystawę plakatów zaangażowanych społecznie i ekologicznie Art For Change, przygotowaną wraz z dr. hab. Tomaszem Kipką, prof. UŚ. Ekspozycja została bardzo dobrze przyjęta i zapoczątkowała kolejne wspólne inicjatywy. W trakcie wizyty dr A. Cowan-Stronciwilk nawiązała również współpracę z prof. Mileną Blazhievą z Uniwersytetu Sofijskiego, która odwiedziła później Katowice, a także Cieszyn, gdzie wygłosiła wykład dla studentów historii sztuki poświęcony współczesnej sztuce bułgarskiej.

– Była to dla naszych studentów okazja, aby poznać środowisko artystyczne, które w polskiej narracji historii sztuki jest stosunkowo mało obecne. Profesor mówiła zarówno o młodych artystach, jak i o najnowszych zjawiskach w bułgarskim malarstwie – podkreśla naukowczyni z UŚ.

Nawiązana współpraca zaowocowała kolejnymi projektami wystawienniczymi. Jednym z nich była prezentacja prac studentów i wykładowców z Sofii podczas 6. Śląskiego Festiwalu Nauki Katowice. W rozszerzonej wersji, przy współpracy z dr. hab. Stefanem Lechwarem, prof. UŚ, wystawa została później pokazana także w Ambasadzie Bułgarii w Warszawie i obejmowała prace artystów z Bułgarii oraz środowiska artystycznego z Cieszyna.

Kolejną wspólną inicjatywą była wystawa (In)visible Cities przygotowana w 2024 roku we współpracy z dr. hab. Adamem Czechem, prof. UŚ. Ekspozycja inspirowana była twórczością Itala Calvina i prezentowała grafiki artystyczne na temat miasta – zarówno realnego, jak i wyobrażonego. Część prac przedstawiała miejsca z regionu, m.in. z Cieszyna czy Bielska-Białej.

– Podczas otwarcia wystawy okazało się, że niektóre osoby z polskiej ambasady w Sofii rozpoznały przedstawione na grafikach miejsca ze swoich rodzinnych stron. To był bardzo ciekawy moment pokazujący, jak sztuka może budować mosty między różnymi środowiskami i doświadczeniami – mówi badaczka.

Działalność dr A. Cowan-Stronciwilk w ramach T4EU obejmuje także udział w wydarzeniach naukowych. Naukowczyni uczestniczyła m.in. w Common European Heritage Week w Trieście, gdzie prezentowała zagadnienia związane z rewitalizacją terenów poprzemysłowych poprzez działania artystyczne. W 2024 roku badaczka została zaproszona jako ekspertka na International Summer School of Museology and Heritage organizowaną przez Univerza na Primorskem w Koprze we współpracy z UNESCO. Podczas wykładu przedstawiła wyniki badań porównawczych twórczości górniczej na Górnym Śląsku oraz w regionie Great Northern Coalfield w północnej Anglii.

Jak podkreśla badaczka, największą wartością współpracy w ramach T4EU jest możliwość budowania długotrwałych relacji naukowych.

– Obecność w tym konsorcjum pozwala przede wszystkim nawiązywać kontakty, które później owocują wspólnymi projektami, wystawami czy inicjatywami dydaktycznymi. Dzięki temu łatwiej jest także planować kolejne działania i projekty międzynarodowe – mówi dr A. Cowan-Stronciwilk.

Obecnie naukowczyni planuje dalszą współpracę z uczelniami partnerskimi T4EU, m.in. z Universidade Católica Portuguesa. Jak zaznacza, sojusz daje też wiele możliwości studentom, którzy mogą uczestniczyć w projektach, szkołach letnich czy wyjazdach międzynarodowych.

– Warto śledzić informacje pojawiające się w newsletterze dla pracowników. Regularnie ogłaszane są tam konkursy i inicjatywy, które umożliwiają realizację wspólnych projektów naukowych, artystycznych i edukacyjnych – podsumowuje badaczka.