Podczas XV Ogólnopolskiej Nocy Biologów na Wydziale Nauk Przyrodniczych UŚ uczestnicy mogli się przekonać, że w przyrodzie sygnały nie są metaforą, tylko konkretnym językiem – chemicznym, dźwiękowym i świetlnym. 16 stycznia uczelniane laboratoria zamieniły się w miejsce doświadczeń, pokazów i spotkań z biologią.

Inauguracja XV Nocy Biologów na Uniwersytecie Śląskim

Wydział Nauk Przyrodniczych otworzył dla zwiedzających swoje laboratoria i sale wykładowe

Noc Biologów była okazją do poznania ciekawych i rzadkich przedstawicieli fauny i flory

Była też okazja poznać z bliska realia pracy badawczej w laboratorium akademickim

16 stycznia 2026 roku odbyła się XV Ogólnopolska Noc Biologów – jedno z największych w kraju wydarzeń popularyzujących nauki biologiczne. Jak co roku aktywnie włączył się w nie Wydział Nauk Przyrodniczych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, otwierając swoje laboratoria, sale wykładowe i przestrzenie dydaktyczne dla szerokiego grona odbiorców. Tegoroczna edycja wydarzenia przebiegała pod hasłem Biologia sygnałów – odkryj, jak mówi życie, które wyznaczyło kierunek programu.

Uroczyste otwarcie Nocy Biologów na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach rozpoczął wykład inauguracyjny dr. hab. Łukasza Depy, prof. UŚ, pt. Czy w naszej relacji jest chemia, czyli jak i o czym rozmawiają mszyce i mrówki. Uczestnicy poznali świat komunikacji chemicznej i relacji mutualistycznych — pokazany na konkretnym przykładzie współpracy mszyc i mrówek. Ponadto uczestnicy mogli dowiedzieć się, jak sygnały chemiczne kierują zachowaniem organizmów i jak przekłada się to na funkcjonowanie całych ekosystemów, co stanowiło wartościowe wprowadzenie do dalszych wydarzeń Nocy Biologów.

W budynkach Wydziału Nauk Przyrodniczych na uczestników czekał bogaty program wykładów, warsztatów i pokazów, których tematyka bezpośrednio nawiązywała do hasła przewodniego wydarzenia. Zaprezentowane zagadnienia obejmowały m.in. komunikację między mikroorganizmami, zjawiska mimikry dźwiękowej u owadów, a także różnorodne formy sygnalizacji występujące u roślin i zwierząt. Program został opracowany z myślą o odbiorcach w różnym wieku, co sprzyjało spotkaniom międzypokoleniowym i wspólnemu odkrywaniu biologii.

Pracownicy, doktoranci oraz studenci Wydziału Nauk Przyrodniczych przygotowali na tę wyjątkową noc szeroką ofertę aktywności edukacyjnych obejmującą liczne warsztaty, laboratoria, pokazy, quizy oraz wystawy. Uczestnicy mieli możliwość wyboru zajęć zgodnie z własnymi zainteresowaniami – od mikrobiologii i genetyki, przez medycynę, zoologię i fizjologię roślin oraz zwierząt, aż po biomimetykę i badania organizmów ekstremalnych. Jak co roku w czasie Nocy Biologów silny akcent położono na działania praktyczne. Pod opieką prowadzących uczestnicy wykonywali proste doświadczenia i korzystali z profesjonalnej aparatury oraz poznawali realia pracy badawczej w laboratorium akademickim. Do dyspozycji mieli m.in. mikroskopy świetlne (w tym fluorescencyjny) oraz mikroskopy elektronowe: transmisyjny i skaningowy pozwalające obserwować struktury niewidoczne gołym okiem. Bezpośredni kontakt z aparaturą i materiałem biologicznym ułatwiał zrozumienie prezentowanych zagadnień. Wśród propozycji znalazły się m.in. warsztaty poświęcone biologii i ekologii pszczół: od budowy ula i roli zapylaczy w ekosystemach po poznawanie produktów pszczelich.

Emocji nie brakowało również przy pokazach żywych okazów. Egzotyczne bezkręgowce – owady, pajęczaki, mięczaki i inne grupy – przyciągały tłumy, bo można je było zobaczyć z bliska i zapytać o wszystko: jak polują, jak się bronią, co jedzą, jak działają nocą. Prezentacje zwierząt aktywnych po zmroku świetnie działały na wyobraźnię. Tego typu spotkania miały również wymiar edukacyjny: pomagały się zapoznać z mniej znanymi grupami organizmów i uporządkować wiedzę o ich roli w przyrodzie.

Korytarze i sale Instytutu Biologii, Biotechnologii i Ochrony Środowiska można było przemierzać, korzystając ze ścieżek dydaktycznych. Na uczestników czekały zadania, tropy do znalezienia, krótkie doświadczenia i problemy badawcze do rozwiązania. Dla najbardziej wytrwałych przygotowano nagrody rzeczowe, co dodatkowo motywowało do aktywnego udziału. XV Ogólnopolska Noc Biologów na Wydziale Nauk Przyrodniczych UŚ po raz kolejny pokazała, że naukę da się prezentować w sposób atrakcyjny i angażujący, bez uproszczeń merytorycznych. Wydarzenie stało się przestrzenią rozmowy między naukowcami a odbiorcami spoza uczelni oraz okazją do prezentacji aktualnych tematów i wyzwań współczesnej biologii. Ogromne zainteresowanie przygotowanymi aktywnościami najlepiej świadczy o potrzebie organizowania tego typu inicjatyw oraz ich istotnej roli w kształtowaniu świadomości naukowej kolejnych pokoleń. Popularność wydarzenia potwierdziły zapisy, które uruchomiono 16 grudnia 2025 roku o godz. 20.00, a już po kilkudziesięciu minutach większość aktywności osiągnęła limit miejsc. To jasny sygnał, że takie spotkania są potrzebne, a tematy przyrodnicze podane w dobrym formacie przyciągają jak magnes.

Składamy wyrazy głębokiej wdzięczności wszystkim gościom oraz partnerom za zaszczycenie swoją obecnością XV Nocy Biologów, a sponsorom – za okazane wsparcie i zaufanie. Dzięki Państwa zaangażowaniu możliwe było przygotowanie wydarzenia o wysokim poziomie merytorycznym i organizacyjnym, które stało się przestrzenią inspirującego spotkania nauki, pasji i dialogu społecznego. Wyrazy wdzięczności organizatorzy kierują do osób zaangażowanych w przygotowanie i realizację Nocy Biologów: pracowników, doktorantów, studentów, studenckich kół naukowych, Samorządu Studenckiego oraz pracowników administracji Wydziału. Dzięki wspólnemu wysiłkowi po raz kolejny udało się przygotować wydarzenie, które popularyzuje nauki biologiczne i wzmacnia rolę Uniwersytetu Śląskiego jako ośrodka upowszechniania wiedzy i kultury akademickiej.

Honorowy Patronat nad wydarzeniem objęli: rektor Uniwersytetu Śląskiego prof. dr hab. Ryszard Koziołek, dziekan Wydziału Nauk Przyrodniczych prof. dr hab. Leszek Marynowski, dyrektor Instytutu Biologii, Biotechnologii i Ochrony Środowiska dr Mariusz Kanturski, prof. UŚ, a także przedstawiciele władz samorządowych – marszałek Województwa Śląskiego Wojciech Saługa, prezydent Katowic dr Marcin Krupa oraz prezydent Zabrza Kamil Żbikowski.

Program wydarzenia nie mógłby powstać bez wsparcia Sponsorów i Partnerów wydarzenia. Patroni medialni: Radio Piekary, Radio eM. Sponsorzy: AnalitykGenetyka, EurX, Genoplast, Labo24, Palmiarnia Miejska Gliwice, Miejski Zarząd Usług Komunalnych Gliwice, Ogród Botaniczny Zabrze, Śląski Ogród Botaniczny w Mikołowie, Śląski Ogród Zoologiczny, Precoptic, Evident Scientific, Toraf, Kawa.Ska, Katowickie Wodociągi, Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność” UŚ, Związek Nauczycielstwa Polskiego Uniwersytetu Śląskiego, Pasieka Pasjonata, Śląskie Koło Miłośników Orchidei, Polskie Towarzystwo Miłośników Kaktusów, Copy Cabana, Illumina, Sklep papierniczy Kolorek.